يگانگي زبان فارسي

یک روزنگار بسیار جالب و آموزنده از پژوهنده گرامی افغان آقای محمد کاظم کاظمی پیدا کردم که در آن به مسائل زبان فارسی و نامگذاریهای آن در سه کشور فارسی زبان ایران، افغانستان و تاجیکستان میپردازد.
در این روزنگار از جمله میخوانیم:

با تصريح دكتر علي رضوي غزنوي «براي اولين بار در قانون اساسي سال ۱۳۴۳/۱۹۶۴ افغانستان‌، زبان رسمي كشور «دري‌» ناميده شد.»
اين تغيير نام‌، خالي از انگيزه‌هاي سياسي نبود. هرچند ما را در اين مقام سر پرداختن به اين جوانب نيست‌، فقط سخني از استاد نجيب مايل هروي را نقل مي‌كنيم و بس‌: «پس از هزار و اندي سال‌، عده‌اي در پي‌ِ آن شدند كه گنجينه علوم اسلامي را ـ كه به زبان‌هاي عربي و فارسي فراهم آمده‌بود ـ بپراكنند و با تأسيس كشورهاي نوپا، و كشورداري‌هاي نارس و ناپخته ـ خاصه در منطقه درازدامن فارسي‌زبانان ـ نام‌هاي چندگانه‌اي با صفت‌هاي چندين‌گانه براي زبان فارسي عنوان كنند تا در پي آن عصبيت‌هاي قومي و ملي و مذهبي و... را بپرورانند و عقده كور اختلاف‌ها را كورتر كنند.
... پس از آن‌كه قلمرو يگانه زبان فارسي به شكل و هيأت امروزينه درآمد، زبان‌شناسان ـ خاصه ارباب زبان‌شناسي در روسيه شوروي ـ در هر منطقه‌اي‌، اسمي براي زبان مورد بحث عنوان كردند به طوري كه فارسي معمول در ايران را فارسي خواندند و فارسي رايج در افغانستان را دري ناميدند، و از فارسي متداول در تاجيكستان به تاجيكي تعبير كردند. اين اختلاف اسامي كه اختلاف معاني و مردمي را نيز در پي داشت‌، رفته رفته در ميان زبان‌شناسان و دستورنگاران قلمرو سه‌گانه سياسي زبان فارسي نيز راه ‌يافت و بعضي از آنان بدون توجّه به مقاصد غيرزباني آن نظر، به پروردن آن همّت گماشتند.
... آنان پي برده بودند كه «اختلاف خلق از نام‌» مي‌افتد، وقتي نام‌ها جدا گشت‌، پيام‌ها نيز با شاخ و برگي و تغيير و تبديلي از سرچشمه واحد بدور مي‌افتد و مقاصد آنان برآورده مي‌گردد. چندان كه پس از تثبيت نام‌هاي سه‌گانه براي زبان فارسي‌، چنين شد. مفاهيم مذهبي‌، ملّي‌، قومي‌، اقتصادي‌، سياسي‌، و بسي مسايل ديگر كه هيچ ارتباطي به نفس زبان ندارند در پي نام‌هاي مزبور زايش و پرورش يافت و سواي اهل كتاب و ارباب قلم‌، بيشترينه فارسي‌زبانان‌ِ سه منطقه سياسي را از هم غريب و بيگانه كرد و از همكاري‌ها و همدردي‌ها كاست‌، و بر عصبيت‌هاي ناخوش و ناسازوار افزود.»

/ 4 نظر / 11 بازدید
doost

Safheyeh besiyaar jaalebi daarid. Dastetaaan dard nakond.

عقابها

سلام دوست عزيز از همدردی شما کمال تشکر را دارم. با تشکری فراوان ابراهيمی

مشاهیر

سلام مانی جان از اينکه لطف کردی و به من سر زديد متشکرم و از همدردی شما نسبت به من کامل تشکر و قدردانی را دارم. موفق باشید با تشکر ابراهيمي

آتش

سلام ؛ کار کرد هايتان ارزنده است . غزل امروز افغانستان ورود شما را گرامی خواهد داشت .