برابرهای فرهنگستان

گاه شنيده می‌شود که ميگويند فرهنگستان زبان نقش چنداني در بهبود زبان پارسي نداشته. با اين ديدگاه درباره فرهنگستان زمان جمهوری اسلامی موافقم. ولي نقش فرهنگستان پيش از انقلاب را در اين زمينه دست كم نبايد گرفت.
هزاران واژه سودمند كه امروزه براي ما عادي بشمار مي‌آيند همگي از برابرنهاده هاي فرهنگستان پيشين اند. براي نمونه:
فرودگاه، پوشه، گزارش، آزمايش، دانشگاه، دانشكده، دانش‌آموز، پرونده، هنرپيشه، هنرستان، نمودار، بازبيني، بازپرس، بازجويي، روانشناسي، زمين‌شناسي، شهرداري، پاسبان، خزه، جلبك، ستوان، ارتش، شهرباني، آزمون، شهرستان، دهستان، استان، آتش‌نشاني، آيين‌نامه، فرهنگستان، دبيرخانه، آموزشگاه، جهانگرد، دادستان، دادگاه، دادرسي، دادسرا، دانشسرا، ترابري، دارائی (وزارت)، داروخانه، دفتردار، رايزني، راهنمايي و رانندگي، رزمناو، زايمان، زردپي، اژدرافكن، جنگنده، پژوهش، آموزش و پرورش، بنگاه، بهداري، بهداشت، گياه‌شناسي، تاژك، مهره‌داران، نرم‌تنان، مرزداري، ناوگان، سروان، ناوشكن، نشاني، واكنش، واريز كردن، همگرايي، نوشت‌افزار، هاگ، ورشكسته، باشگاه، نمايشگاه، ارز، بازداشتگاه، پيش‌پرداخت، بافت، آگهي، (اداره) آگاهي، كارآگاه، راهداري، دبيرستان، دبستان، كودكستان، پيشاهنگي، واژه، بخشنامه، بايگاني، پادگان، پاسداران، آمار، زيست‌شناسي، آسايشگاه،‌ پرورشگاه، بازرس، استوارنامه، ارزشيابي، استانداري، ديرين‌شناسي، سرجوخه، تخمدان، پيشنهاد، تالاب، تيمارستان، خاستگاه، نخست‌وزير، نمايندگان، نوارچسب، دريابان، ناوبان، واگرايي، بمباران، بينايي، چشايي، نايژه، بويايي، بازده، كلانتري، كالبدشكافي، كاردار، دادگستري، سرمايه‌داري، فرمانداري، شيرخوارگاه، هزينه، گلبرگ، گشتاور، ملوان، نيروسنج، پيش‌نويس، همزيستي، رونوشت، گسل، درمانگاه .....
و هزاران واژه سودمند ديگر همگي از ساخته هاي فرهنگستان پيشين اند. اگر اين كار انجام نميگرفت زبان ما بسيار واپس ميماند.
فرهنگستان جمهوري اسلامي از اينرو كه بخشنامه نميفرستد و سازمانها را موظف به بكاربردن برابرهايش نميكند كارش بسيار كند پيش ميرود. فرهنگستان زمان شاه با بخشنامه كار ميكرد و در كارش بسيار كامياب بود. اما نهادهاي اين رژيم كنوني هميشه همه چيزشان ميلنگد.
البته نياز ترجمه‌گران و پركاري تازه فرهنگستان نو در زمينه برابرگزيني براي دانشواژه ها نويد پرمايگي پارسي در اين زمينه را در آينده ميدهد.
صداوسيما هم هر از گاهي بي‌تفاوتي را كنار ميگذارد و به جا انداختن برابرنهاده هاي فرهنگستان نو ميپردازد. براي نمونه از راه صدا و سيما واژه هاي دورنگار، يارانه، بالگرد، كالابرگ، نهادينه كردن (جا انداختن)، گفتمان، تنش‌زدايي و جز اينها دارد جا مي افتد. واژه هاي نويي هم كه بتازگي دارند رواج مي يابند براي نمونه چيدمان (ترتيب) و جُستار (مبحث) است. البته جا افتادن بسياري از واژه ها در همه زبانها و كشورها يك يا دو نسل بدرازا مي‌انجامد. دست كم دو نسل بدرازا كشيد تا واژه هاي آئروپلان و طياره در ايران جاي خود را به هواپيما دادند.

برای ديدن تازه‌ترين برابرهای پيشنهادی فرهنگستان به خبرنامه تازه آن نهاد نگاهی بيندازيد.

/ 5 نظر / 21 بازدید
اشرف‌زاده

سلام دوست عزيز. با اين نظر شما كه دليل موفقيت فرهنگستان گذشته، فقط استفاده از ابزار بخشنامه بوده‌است، يا دليل عدم موفقيت فرهنگستان فعلي، عدم استفاده از بخشنامه، موافق نيستم. مثالي مي‌زنم. وضعيت ترافيك يك شهر پرجمعيت را در نظر بگيريد. براي اينكه ترافيك منظمي به‌وجود بيايد و گردش آسان و سريع در شهر ممكن باشد، آيا فقط حضور پليس و اعمال قوانين راهنمايي و رانندگي كافي است؟ به‌نظر من كيفيت خود ماشين‌ها هم مهم است. مثلاً اگر همه ماشين‌ها اتوبوس و كاميون بود، آيا اصلاً مي‌شد در شهر رفت‌آمد كرد؟ آيا اگر فرمان نيمي از ماشين‌ها در سمت راست بود، مي‌شد ترافيك را درست كرد؟ آيا اگر ماشين‌هاي يك كارخانه داخلي مثلاً گاز نداشت و فقط «ترمز» داشت، يا اينكه فقط «دنده عقب» داشت، ترافيك شهر را مي‌شد منظم كرد؟! بله، منظورم را درست متوجه شديد!

امير

... و من معتقدم دولتمردان ما امروزه بيشتر از اين که به فکر آینده باشند به فکر تثبیت قدرت خود هستند وقتی رییس یکی از قوای ما که جزو ارکان مهم نظام هست از کشوری بیگانه با زبانی غیر از پارسی باشدانتظاری جز رواج زبان و فرهنگ عربی نيست .پيروز باشی

سازنده ی تار نمای کوخرد

سلام خدمت بینندگان عزیز این تارنما مطالب جالبی را همیشه در این تارنما ارائه می دهید. به شما افتخار می کنیم. شما می توانید مطالب جدیدی را در تارنمای دهستان کوخرد مشاهده نمایید که هم اکنون این دهستان تبدیل به بخش کوخرد شده است. با تشکر سازنده ی تار نمای کوخردhttp://kookherd.150m.com

ماني

از دوستان گرامی آقای اشرف زاده، امير و سازنده تارنمای کوخرد بخاطر پيامهای خوبشان سپاسگذاری ميکنم. درباره برابرهای فرهنگستان، با اين ديدگاه همرای‌ام که هم بخشنامه های جدی و هم کيفيت خود برابرها مهم است. پيروز و سربلند باشيد.