ایرانشناسی

جمعه ۱٦ آبان ،۱۳۸٢

پرمايگی

داشتم يک دوری در دنيای وب ميزدم که به تارنمای فرهنگستان زبان ايران برخوردم. در بخش واژه های تازه مصوبه آن، واژه های خوب و سودمندی را ديدم و با ديدن آنها احساس خوبی به من دست داد. ديدم که اين نهاد دارد برای بسياری از مفاهيم و پديده هايی که من در اينجا (در هلند) ميديدم و ميدانستم که ما در فارسی برابرنهاده مناسبی برای آنها نداريم معادل يابی ميکند. اين کار براستی به پرمايگی زبان ما کمک ميکند. اگر ما بکوشيم اين نوواژه ها را بياموزيم اين کار به ارتباط آسانتر ما و روانتر سخن گفتن ما به زبان مادری ياری ميرساند.

بياييد با هم چند تا از اين نوواژه های فرهنگستان را بياموزيم.

در بخش ترابری:

ميدانيد که قايق و بلم و کشتی و ناو و غيره را ميتوان در گروه چيزهايی که بر روی آب ميمانند بشمار آورد. ما در فارسی هنگامی که بخواهيم بطور کلی از اينگونه ابزارها نام ببريم واژه خوبی داريم يعنی واژه شناور (بسياری از زبانهای دنيا برای اين مفهوم واژه ندارند).  برای نمونه در اخبار ميشنويد شناورهای دشمن مورد هدف قرار گرفت.

اما تا امروز در فارسی برای ابزاری که در هوا میگردند مانند گونه های هواپيما، گلايدر و جز اينها نام عمومی و کلی نداشتيم. در انگليسی برای اين مفهوم واژه aircraft بکار ميرود. اکنون فرهنگستان زبان ايران، زبان ما را در اين زمينه غنی تر ساخته و واژه نوی هواگرد را برای اين منظور برساخته است. يعنی هنگامی که در يک متن انگليسی نوشته شده که aircraft های فلان کشور وارد عمليات شدند (و منظور اينست که انواع گوناگون هواپيما و احتمالآ گلايدرهای بی سرنشين جاسوسی و غيره وارد عمليات شده اند) ديگر مترجم فارسی زبان برای ترجمه آن متن با دشواری روبرو نميشود.

مورد ديگر هنگامی که به فرودگاه ميرويد کارکنان فرودگاه در يکی از مراحل از شما خواهند پرسيد آيا غير از بار دستی باری برای تحويل به آنها برای حمل با هواپيما داريد. در انگليسی بجای اين جمله طولانی ميگويند آيا luggage داريد؟

اکنون فرهنگستان به اين مورد هم پرداخته و مقرر داشته تا در فارسی واژه توشه از اين پس به معنای باری غير از بار دستی که شما در فرودگاه به همراه داريد باشد. يعنی اگر فرهنگستان بتواند کارش را خوب انجام دهد و تصويباتش را با ب کمک بخشنامه اجرايی کند ممکن است در فرودگاه های ايران در آينده نزديک از شما پرسيده شود که آيا توشه داريد. و شما هم ممکن است بار نخست قضيه را دقيق متوجه نشويد ولی بار دوم و سوم برايتان عادی ميشود و با اينکار پيوند شما با ديگر همزبانهايتان يک پله روانتر و دقيقتر شده است.

 واژه های ديگر تصويبی فرهنگستان از اين قرارند:

سپَرْسنگ: جدولهای سنگی يا بتنی که بر روی خط ميانی جاده ها ميگذارند تا از برخورد خودروهای آينده و شونده به هم جلوگيری کنند.

خزش: آرام بر روی زمين حرکت کردن هواپيما پيش از برخاست يا پس از فرود.

پناهراه: اگر در جاده چالوس توجه کرده باشيد سازه های دالان مانندی با ستون در مسير راه آهن تهران شمال هست تا از فرود آمدن بهمن بر روی ريلها جلوگيری کند. نام آن سازه ها پناهراه است.

 آبْچتر: حتمآ ديده اید که قايقی کسی را ميکشد و آن شخص چتری به خود بسته و از روی آب بلند ميشود و به پرواز درمی آيد. به چتر او و همچنين اين گونه ورزش در فارسی آبچتر ميگويند.

 لرزانه: آن ابزار برقی بالا و پايين کوبنده ای را که برخی از کارگران در دست ميگيرند و  آن ابزار محکم و متوالی بر روی آسفالت يا بتن ميکوبد تا آن سطح خرد و شکسته شود.

زمينه های ديگر:

خميراک: همانگونه که خوراک يعنی همه آنچيزی که با خوردن پيوند دارد و پوشاک يعنی هر چيزی که با پوشيدن ربط داردُ خميراک هم يعنی هرآنچه که با خمير کار دارد. در زبانهای غربی برای اين مفهوم واژه pasta را بکارميبرند. يعنی برای نمونه ميگويند امشب غذای برنجی بخوريم يا pasta ؟ و از pasta منظورشان اينست که مثلآ ماکارونی، اسپاگتی و لازانيا و از اين قبيل چيزها بخوريم؟ در فارسی برای اين مفهوم واژه جدايی نداشتيم ولی اکنون داريم و آن خميراک است.

ساحل سرا: اتاقک هايی که در کنار دريا هستند و مردم آنها را برای تعويض جامه يا آسايش کرايه ميکنند.

پله ورزی: برخی حرکات ورزشی در آيروبيک و ديگر ورزشها که با گام نهادن پی در پی بر روی پله همراه است.

بقيه واژه های تصويبی را ميتوانيد در اينجا مشاهده نماييد.

تصوير: خميراک

خميراك

مانی پارسا
 

[ خانه| بایگانی | رایانامه ]

خانه
بایگانی
رایانامه

پرشين‌بلاگ

Persian Weblogs List

لوگوهای ایرانی

وبرينگ

Danshjoo List

روزنگار ايران لينك

آذرگشنسب

آذرپادگان

دانشنامه ايرانيکا

فرهنگستان زبان فارسی

فرهنگستان هنر

شورای گسترش زبان و ادبيات فارسي

خبرگزاری ميراث فرهنگی

تخت جمشيد سه بعدی

انتشاراتی سخن

زبان فارسی در دنيای ارتباطات

زوپير سردار گارد جاويدان

نامهای پارسی

تاريخ و جشنهای ايران

تاریخ اسکی در ايران

پايگاه دانشجويان تركمن ايران

عکسهای زيبا از ايران

عکسهای جزيره کيش

عکسهای استان کردستان

عکسهای استان خوزستان

عکسهای خاطره انگيز ايرانی

تيرداد

خط میخی (تاریخ ايران)

بابک خرمدين

طبرستان

همزباني و بي زباني

كارگر افغان در خوزستان

غزل امروز افغانستان

بوداگرايي

روزنگارهاي همگروه

ارمنستان

افغانستان

روزهاي مسکو

مسكو

امارات متحده

ژاپن

فنلاند

استراليا

انگلستان

آمريکا

کانادا


 


شمار بازدیدکنندگان